logo blank_gr
slide1 slide2 slide3 slide4 slide5 slide7 slide8 slide9
Εκδηλώσεις

Ομιλίες Δημάρχου Λεμεσού, κ. Ανδρέα Χρίστου

Ομιλία του Δημάρχου Λεμεσού, κ. Α. Χρίστου, στην παρουσίαση του βιβλίου του Δρ. Νέαρχου Ιωάννου «Κρίση, croissanteries και frozen yogurt”, την Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014 στις 7.00 μ.μ. στον χώρο εντός της Α’ Δημοτικής Αγοράς

Ευχαριστώ πολύ τους αγαπητούς Νέαρχο Ιωάννου, συγγραφέα και Κυριάκο Κυριάκου, βιβλιοπώλη και εκδότη που είχαν την φαεινή ιδέα να μου αναθέσουν την σημερινή παρουσίαση, την οποία αγόγγυστα ανέλαβα, πρώτα γιατί η υποσχόμενη, ανατρεπτική και απρόβλεπτη πλοκή ενός βιβλίου δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο και γιατί η φιλία με τον Νέαρχο, η παλιά γειτονία στην Βασιλείου Μακεδόνος και την Αγίου Ανδρέου, αλλά και η εκτίμηση μου για τις ικανότητες και την δουλειά του δεν επέτρεπε άλλη επιλογή.

Και οφείλω να πω ότι οι προσδοκίες δεν διαψεύστηκαν.  Αντίθετα θεωρώ ότι στο βιβλίο γίνεται μια μοναδική ανάλυση των αιτιών των κρίσεων διεθνώς, αλλά και της κρίσης στην Κύπρο.

Παρόμοια ανάλυση με εκλαϊκευμένο τρόπο, αλλά χωρίς να μειώνεται η επιστημονικότητα της δεν έχει ξαναγίνει ή πιο σωστά δεν έχω ξαναδιαβάσει. 

Ο Νέαρχος δεν κρύβει την κοσμοθεωρία του, ούτε την αξιοποίηση των αναλύσεων του Καρλ Μαρξ για την επεξήγηση των οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων που ζει η ανθρωπότητα τα τελευταία δέκα (10) χρόνια και η πατρίδα μας ουσιαστικά από το 2010.

Αντίθετα προσκαλεί και παροτρύνει και όλους εμάς – περισσότερο όσους θεωρούν τον εαυτό τους ως ειδικό – να μελετήσουν τα κλασικά συγγράμματα της πολιτικής οικονομίας και κυρίως το μνημειώδες «Κεφάλαιο» του Μαρξ, γιατί εκεί υπάρχει το καλύτερο οπλοστάσιο και η πληρέστερη ανάλυση των οικονομικών θεωριών και συστημάτων που μπορεί να βρει κάποιος στην παγκόσμια βιβλιογραφία.

Και αυτό ας μην θεωρηθεί ως προσπάθεια ποδηγέτησης ή προσηλυτισμού προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.  Το «Κεφάλαιο» του Μαρξ διδάσκεται σε όλες τις οικονομικές σχολές του κόσμου και σε όλα τα Πανεπιστήμια που σέβονται τον εαυτό τους.

Και είναι πολλοί οι αστοί, φιλελεύθεροι και σοσιαλδημοκράτες οικονομολόγοι και πανεπιστημιακοί που εξηγώντας και αναλύοντας όσα ως ανθρωπότητα ζήσαμε και ζούμε, παραδέχονται ότι ανακάλυψαν ξανά τον Μαρξ.

‘Ετσι ο Νέαρχος με ένα μοναδικό εξοπλισμό στην διάθεση του και με την 30χρονη υπηρεσία του ως τραπεζικός στην Γερμανία και την Κύπρο, αναλύει τα φαινόμενα, τα καθιστά κατανοητά στον μέσο άνθρωπο, ξεγυμνώνει τα φαινόμενα από τα φτιασίδια τους και με αφοπλιστική ειλικρίνεια τα παρουσιάζει διανθισμένα με χιουμοριστική διάθεση τα γεγονότα.

Δεν κάμνει προπαγάνδα ο Νέαρχος υπέρ των απόψεων του, ούτε λειτουργεί ως κομισάριος της οποιασδήποτε ιδεολογίας. Σέβεται τον αναγνώστη του, δεν αγνοεί την αντίθετη άποψη, ούτε διεκδικεί το αλάθητο και την μοναδικότητα.

Όμως οι διατυπώσεις και οι αναλύσεις του δεν μπορούν να αφήσουν κανένα αδιάφορο, έστω και για να ετοιμάσει τον αντίλογο του, την άλλη άποψη για τα γεγονότα.

΄Ετσι κατά την γνώμη μου το βιβλίο μέχρι την σελίδα 45, μαζί και με το τελευταίο κεφάλαιο περιέχει μια πλήρως ανταποκρινόμενη στα κυπριακά δεδομένα ανάλυση του φαινομένου των κρίσεων και μια ειδική αναφορά στα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα επί των ημερών μας.

Οι εμβόλιμες, άκρως πετυχημένες κυπριακές φράσεις και λέξεις του, αλατίζουν το κείμενο, μας κρατούν προσγειωμένους στη δική μας πραγματικότητα και κάνουν την επικοινωνία του συγγραφέα με τον αναγνώστη πιο οικεία.

Σε αυτές λοιπόν τις πενήντα (50) σελίδες που προανέφερα, ο Νέαρχος, χωρίς περισπούδαστη φρασεολογία, αναλύει σοβαρά ζητήματα όπως είναι η κρίση, οι ευθύνες των πολιτικών και των οικονομολόγων, οι απατεώνες και οι μιζαδόροι, το ρουσφέτι και η αναξιοκρατία και καταλήγει λέγοντας ότι το καπιταλιστικό σύστημα που είναι απίστευτα περίπλοκο, ευνοεί τέτοια φαινόμενα γιατί το κεφάλαιο προσπαθεί συνεχώς να χρηματοδοτεί, δηλαδή να λαδώνει τα πολιτικά κόμματα και τους πολιτικούς (όσους λαδώνονται) για να προστατεύουν τα συμφέροντα του.

Αναλύει στη συνέχεια την σχέση και την γνώση των πολιτικών αναφορικά με την οικονομία και την κρίση και πάλιν αποφεύγοντας τους αφορισμούς και τις γενικεύσεις και καταλήγει ότι τα πράγματα «ετζυλούσαν μόνα τους» γιατί είμαστε λίγο τυχεροί, γιατί διάφορα συνέβαιναν γύρω μας που μας ευνοούσαν άρα δεν αναπτύχθηκε η απαραίτητη τεχνογνωσία, ούτε ολοκληρωμένη οικονομική πολιτική.

΄Ολοι μας μείναμε αποσβολωμένοι από την κρίση που μας ήλθε, αλλά και από την στρατιά των Κυπρίων οικονομολόγων που επιστρατεύτηκαν από τα κανάλια, τα ραδιόφωνα και τις εφημερίδες για να μας εξηγήσουν. Και ο κόσμος δικαιολογημένα έλεγε:  «Πού ήταν αυτοί τόσο καιρό, γιατί τα λένε τώρα.  Πού ήταν να μας σώσουν από την καταστροφή!»

Το κεφάλαιο με τίτλο «Πως εξηγούν κάποιοι Κύπριοι οικονομολόγοι την κρίση» είναι από τα πιο ουσιαστικά στο βιβλίο και ίσως δεν είναι τυχαίο που μόνο δυο φράσεις υπάρχουν στο κυπριακό ιδίωμα.

Εκεί ο Νέαρχος με επιχειρήματα και πειστικές αναφορές καταρρίπτει την προσέγγιση ότι για όλα φταίει το υδροκέφαλο κράτος και οι ψηλοί μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων, οι πολυδάπανοι ημικρατικοί οργανισμοί και απορρίπτει την θέση ότι εάν εφαρμόσουμε πιστά το μνημόνιο και τα μέτρα λιτότητας θα βγούμε από την κρίση.

Γράφει χαρακτηριστικά:

“Πουθενά δεν πέτυχε αυτή η φόρμουλα και υπάρχει πλέον μεγάλη κατακραυγή και στο Ευρωκοινοβούλιο και σε διάφορα άλλα πολιτικά, τοπικά και ευρωπαϊκά επίπεδα, αναφορικά με τις καταστροφικές επιπτώσεις των μέτρων λιτότητας, σε όλη την Νότια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης και της Γαλλίας.  Το Γερμανικό Μοντέλο απέτυχε και αυτό το αντιλήφθηκαν πλέον τσαι οι κάττοι, εκτός από τους Γερμανούς Χριστιανοδημοκράτες και τους συμμάχους τους στην Βαυαρία, καθώς και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.  ΄Ολοι οι  κεντρώοι, αριστεροί, πράσινοι, αρκετοί δεξιοί, καθώς και άλλοι το έχουν αντιληφθεί.  Αυτή η αντίληψη περί Μνημονίου είναι η πιο επικίνδυνη.»

Και καταλήγει λέγοντας:

“Θα πρέπει να αλλάξουν πάρα πολλές παράμετροι στο οικονομικό μας σύστημα, για να κρατηθούν κάποιες υγιείς ισορροπίες, έστω για λίγο χρονικό διάστημα, αφού το σύστημα δεν είναι στατικό, αλλά διαμορφώνεται συνεχώς, λόγω της δυναμικής του φύσης.  Επιπλέον, το καπιταλιστικό σύστημα δεν ελέγχεται, διαμορφώνεται αναλόγως των παραμέτρων και των εξελίξεων της αγοράς, σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο και οι ισορροπίες του εξαρτώνται από χίλιους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες.».

Αναλύει στη συνέχεια την ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση και την είσοδο μας στην Ευρωζώνη, αποφάσεις που είχαν κατ’ εξοχήν πολιτική σημασία για την Κύπρο με στόχο την πολιτική θωράκιση της Κυπριακής Δημοκρατίας από λογής λογής επεμβάσεις και επιβουλές.  Αυτό όμως όπως εξηγεί ο Νέαρχος έδωσε το δικαίωμα στις Βρυξέλλες να διαμορφώνουν την νομισματική και δημοσιονομική πολιτική σε διάφορες χώρες της Ευρωζώνης, περιλαμβανομένης της Κύπρου κατά το δοκούν.  Η ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση είχε ασφαλώς και μια σειρά θετικές επιπτώσεις που δεν μπορούν να παραγνωριστούν.

Για παράδειγμα άνοιξε διάπλατα τους ευρωπαϊκούς ορίζοντες στους Κυπρίους.

Αντιγράφω από το βιβλίο του Νέαρχου:

“Ο Κύπριος δεν τα βάζει κάτω, είναι σκληρό καρύδι.  Επιστρατεύοντας το παγκοσμίως γνωστό για τα επιτεύγματά του, στον τομέα της φούσκας και της τράμπας, κυπριακό επιχειρηματικό δαιμόνιο, κατάφερε να αντικαταστήσει τους τομείς της γεωργίας και βιομηχανίας, δημιουργώντας φούσκες στον χρηματιστηριακό τομέα, στον τομέα των ακινήτων και ανάπτυξης γης, καθώς και στον τραπεζικό τομέα.  Μέχρι την Βουλγαρία και την Ρουμάνια πήγε ο δραστήριος Κύπριος επιχειρηματίας, με σκοπό να πουλά ο ένας στον άλλον (ως γνωστόν πουλούσαν μόνο Κυπραίοι σε Κυπραίους) χωραφκιές τσαι ακάμωτα, καθώς και να κάνει αυτό που ξέρει πολύ καλά, τράμπες και φούσκες.  Οι Βούλγαροι και οι Ρουμάνοι έβλεπαν με απορία αυτή την κατάσταση και διερωτώνταν τι συμβαίνει, γιατί κάποιοι περίεργοι τύποι, από ένα νησί ονόματι Κύπρος, ξαφνικά αποφάσισαν να αγοράσουν όλα τα ακάμωτα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας;  Υποψιάζομαι ότι, σε κάποια φάση, κατάλαβαν πως πρέπει να χάννει η παττίχα μας».

Στη συνέχεια αναλύει τις αιτίες των κρίσεων και τις φούσκες των ακινήτων και του τραπεζικού συστήματος.

‘ Εχουμε – λέγει ο Νέαρχος – κρίση στα ακίνητα λόγω της αστρονομικής αύξησης της προσφοράς, ενώ η ζήτηση ήταν δεδομένη.

Και συνεχίζει:

“Μέσα σε αυτόν τον ‘αναπτυξιακό’ οργασμό, μέσα σε αυτήν την οικοδομική υστερία, όπου το 67.4% των Κυπρίων ασχολήθηκαν με την ανάπτυξη γης, οι τιμές των ακινήτων πήγαν στα ύψη.  Στα ύψη πήγαν και οι τιμές των ακινήτων εκτός οικιστικών περιοχών.

Όλα τα ακάμωτα στην Κύπρο απέκτησαν αξία, διότι επικρατούσε η εντύπωση ότι όλη η Κύπρος θα γίνει μια μεγάλη οικιστική περιοχή, γεμάτη κακόγουστες παλιοκατασκευές (ως επί το πλείστον), γεμάτες με Ρώσους, ΄Αγγλους και Κινέζους, οι οποίοι από μικροί ονειρεύονταν να ζήσουν στην Κύπρο, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, με υποδομές επιπέδου Μέσης Ανατολής.  Οι δε Κύπριοι θα γίνονταν όλοι εκατομμυριούχοι, «αρμέγοντας» τους «βλάκες» ξένους, οι οποίοι θα είχαν περίπου ψυχοσύνθεση αγελάδας και θα είχαν όλοι, κατά τύχη, IQ πατάτα».

Η δεύτερη κύρια αιτία της κυπριακής κρίσης είναι το παραφούσκωμα του τραπεζικού μας συστήματος. 

«Οι κυπριακές τράπεζες, γράφει ο Νέαρχος, έβαλαν στόχο να γίνουν ο Ηρακλής των Βαλκανίων και όχι μόνο.  ΄Ετσι, τέλη της δεκαετίας του ’80 αρχές της δεκαετίας του ’90, άρχισε δειλά –δειλά η έξοδος από τα στενά κυπριακά πλαίσια».

«Μέσα σε διάστημα 15 με 20 χρόνων, οι κυπριακές τράπεζες είχαν ξανοιχτεί απίστευτα σε διάφορες αγορές, όπως η Ελλάδα, η Ρωσία, η Σερβία, η Ουκρανία, η Αυστραλία, η Ρουμανία και δεν συμμαζεύεται.  Χωρίς να υπάρχουν οι υποδομές, η τεχνογνωσία, οι γνώσεις για τις ιδιαιτερότητες των αγορών αυτών, οι μηχανισμοί διαχείρισης διαφόρων κινδύνων κλπ κλπ οι Κύπριοι τραπεζίτες έκτισαν μιαν αυτοκρατορία πάνω σε κινούμενη άμμο.  Και επειδή ήταν σχεδόν αδύνατο να βρουν καταθέσεις στις πλείστες από αυτές τις χώρες, έδιναν υψηλά επιτόκια στην Κύπρο, έπαιρναν ρευστότητα από την αγορά και δάνειζαν με πολύ υψηλά επιτόκια και ρίσκα σε όλες αυτές τις αγορές.  Με αυτόν τον τρόπο σκότωναν και την κυπριακή οικονομία, αφού ο Κύπριος επιχειρηματίας δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει με τόσο υψηλά επιτόκια.

Επιπλέον, σε κάποια φάση, άρχισαν να επενδύουν και σε ομόλογα, όπως τα ελληνικά (σε εποχή που όλοι πουλούσαν), σε Τράπεζες (πχ στη Ρωσία και όχι μόνο) με προβληματικά χαρτοφυλάκια και σε αγορές με άγνωστες νοοτροπίες, με σκοπό πάντα τα υπερκέρδη και τα bonus.

΄Αρα λοιπόν φούσκα ακινήτων και φούσκα στο τραπεζικό σύστημα οι δυο κύριες αιτίες της κρίσης.  Όλα τα άλλα απλώς επιδεινώνουν την κατάσταση».

Συνεχίζει όμως ο Νέαρχος και με την ανατομία της κυπριακής κοινωνίας και με αναφορές στην Τρόϊκα, το μνημόνιο, τις ιδιωτικοποιήσεις και τις εκποιήσεις και την αντιπαλότητα μεταξύ ανάπτυξης και λιτότητας.

Και αυτό το μέρος του βιβλίου του είναι άκρως διαφωτιστικό και αναλυτικό χωρίς να στερείται από την χάρη του λόγου του, τις παρομοιώσεις, τις παροιμίες και τα ρητά της κυπριακής διαλέκτου.

«΄Όταν λέμε Τρόϊκα λοιπόν, αναφέρει ο συγγραφέας, εννοούμε έναν «θανατηφόρο» συνασπισμό, ο οποίος αποτελείται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.  Μιλούμε για το καπιταλιστικό σανατόριο από το οποίο δεν βγαίνει κανένας ζωντανός, ή τουλάχιστον, πιο υγιής από ότι ήταν όταν μπήκε».

«Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο οικονομικές, συνεχίζει ο Νέαρχος.  Ουσιαστικά, έχουμε χάσει την εθνική μας αξιοπρέπεια, έχουμε διασυρθεί ως λαός και ως έθνος, καθότι η εκβιαστική προσέγγιση της Τροϊκας είναι καθόλα εξευτελιστική.  Κινδυνεύει να καταστραφεί ανεπανόρθωτα μια γενεά νεαρών Κυπρίων, το μέλλον του τόπου δηλαδή.  Είναι απίστευτο το τι συμβαίνει και όσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιήσουμε, τόσο πιο μεγάλη η πιθανότητα να αντισταθούμε και να βρούμε άλλες λύσεις, επώδυνες ίσως, αλλά όχι εξευτελιστικές και χωρίς προοπτική.  Το θέμα της εθνικής μας αξιοπρέπειας είναι ίσως το πιο σημαντικό».

Για τις ιδιωτικοποιήσεις λέγει:

«Ο μόνος λόγος που απαιτείται η ιδιωτικοποίηση Ημικρατικών Οργανισμών είναι επειδή συνάδει με την φιλοσοφία της Τρόϊκας και την ιδεολογία κάποιων κομμάτων.  Αν υπάρχουν, που υπάρχουν, προβλήματα σε κάποιους Οργανισμούς, θα μπορούσαν να λυθούν.  Εάν η Τρόικα απαιτεί αύξηση των εσόδων του Κράτους, αυτό θα μπορούσε να γίνει σταδιακά από τα κέρδη των οργανισμών αυτών.  Τρόποι υπάρχουν.  Το θέμα της σωστής λειτουργίας και της κάλυψης ελλειμμάτων είναι προφάσεις.  Οι λόγοι είναι το ξεπούλημα κοινωνικού πλούτου στο Κεφάλαιο, δηλαδή στα «Επενδυτικά» Ταμεία».

Παραστατικά μιλά και για τις εκποιήσεις.

«Φανταστείτε, λέγει, έναν ακροβάτη που ακροβατεί πάνω σε ένα σχοινί.  Αν δεν τα καταφέρει να φτάσει στην άλλη πλευρά και πέσει δεξιά, θα τον φάνε τα λιοντάρια, αν πέσει αριστερά, θα τον φάνε οι κροκόδειλοι.

Αυτή είναι η κατάσταση με τις εκποιήσεις, αλλά δεν χάθηκε η ελπίδα ο ακροβάτης να περάσει απέναντι σώος και αβλαβής.  Αν κρατηθούν, καταλήγει ο Νέαρχος, κάποιες οικονομικές και κοινωνικές ισορροπίες, μπορεί να τα καταφέρουμε στο τέλος της ημέρας.  ΄Ολα στο σύμπαν είναι θέμα ισορροπίας».

Κούρεμαν, ξιούρισμαν, κόμμαν η κκελέ τους.  Το σύνθημα αυτό που φωνάζουν οι μακαριακοί μαθητές, μαζί και ο Νέαρχος για τους τρεις Μητροπολίτες όταν καθαίρεσαν τον Μακάριο, θυμήθηκε και επιστρατεύει ο συγγραφές, δίνοντας την δική του εξήγηση και άλλες προεκτάσεις για την παρούσα κρίση.

Μιλά για το κούρεμα ως μια βάρβαρη και βίαιη πράξη, εφόσον γίνεται χωρίς την θέληση σου, πραγματικά και μεταφορικά και για το  ξιούρισμα, δηλαδή το δούλεμα, το περιπαίξιμο, το μαϊττάππιν όταν το κατεστημένο για παράδειγμα στήνει ερευνητικές επιτροπές για να τιμωρήσει τους ενόχους που δεν είναι άλλοι από το κατεστημένο.

Για το κόμμα της κκελλές:
«Σε τέτοιες εποχές, είναι φυσιολογικό ότι ο κόσμος θέλει να τιμωρηθούν αυτοί που η κοινωνία κρίνει ότι ευθύνονται για την κατάσταση.  ΄Ετσι, σε εποχές κρίσης ξεσπά συνήθως ένα είδος κυνηγιού μαγισσών, ιεράς εξέτασης και λαϊκών δικαστηρίων  Ο κόσμος διψά για αίμα, τσαι όποιον πάρει ο χάρος.  Δημιουργείται μια υστερική διάθεση για εκδίκηση.  Η χαιρεκακία φτάνει στο ζενίθ.  Αντί να σπαταλούμε την φαιά μας ουσία για να δούμε πώς θα βγάλουμε το φίδι από το δωμάτιο, τσακωνόμαστε για το ποιος άνοιξε την πόρτα και μπήκε το φίδι μέσα.

Μέσα στα πλαίσια αυτής της μαζικής υστερίας για εκδίκηση, τιμωρούνται συνήθως τα μικρά ψάρια.  Οι μεγαλοκαρχαρίες και οι μεγαλοαπατεώνες την γλυτώνουν, αφού στην θέση τους θυσιάζονται κάποιες μαρίδες.

΄Ετσι αντί να προβληματιζόμαστε για το τι πρέπει να κάνουμε, στήνουμε ερευνητικές επιτροπές, δίνοντας ουσιαστικά στον κόσμο θεάματα χωρίς άρτο και στην προσπάθεια να ικανοποιήσουμε το αίσθημα για δικαιοσύνη, ικανοποιούμε πολλές φορές και κάποια ερπετογενή ένστικτα, όπως έκαναν και οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες στις αρένες.  Αυτό το πράγμα λέγεται αποπροσανατολισμός».

Η κρίση θέλει καλοπέραση.  Οδηγίες για να περνάτε καλά χωρίς πολλά έξοδα.

  • Κάνετε όσο περισσότερο σεξ μπορείτε.
  • Βόλτες στη θάλασσα και το βουνό.
  • Τρώτε συχνά πουρκούριν με γάλα όξινο.  Είναι φτηνό.
  • Αποφεύγετε να κουβεντιάζετε με βλάκες, φαβλατάες, μανιοκαταθλιπτικούς, αλκοολικούς, γλωσσιάες, ρατσιστές, ππίσσιες, κκελλετζίες, μουσουπέττηες, κουρούπεττους, σουρτούκκες, θρησκόληπτους και ορισμένους άλλους.
  • Χαμηλώστε την ένταση της τηλεόρασης σας.
  • Περισσότερη επαφή με κατοικίδια ζώα.
  • Περισσότερη συναναστροφή με τα μέλη της οικογένειας.  Παίζετε τάβλι, κουφούαν, σκάκι και άλλα παιχνίδια με τα παιδιά σας και τα εγγόνια σας.  Φέρνουν την οικογένεια πιο κοντά και προκαλούν ένα αίσθημα ασφάλειας.  Δοκιμάστε και παιχνίδια που έχουν κίνηση, όπως χωστόν, τρεχτόν, λιγκρίν, ζίζιρον κλπ.  Αποφεύγετε το τρεχτόν με τις γιαγιάδες και τους παππούδες, όταν είναι υπερήλικες, για να μην τρέχουμε στους ορθοπεδικούς και το χωστόν με άτομα που πάσχουν από Alzheimer, για ευνόητους λόγους.
  • Ακολούθα το κυπριακό ρητό: «σίλλια ριάλια να γρωστείς, αντάν να φάεις ππέσει».  Ο ύπνος μετά το φαγητό ξεκουράζει, ηρεμεί και σας δίνει δύναμη να αντέξετε την κατάσταση στην οποία βρίσκεστε.  ΄Οσα και να χρωστάτε, ότι προβλήματα και να έχετε, μετά το φαγητό ναννά!  Φυσικά «παν μέτρον άριστον», όι να μου τσοιμάστε 17 ώρες την ημέραν, διότι θα κολοτσιάζετε τσαι θα είσαστεν συνέχεια σε κατάσταση υπνηλίας.
  • Τραγουδάτε δυνατά τα τραγούδια που σας αρέσουν.  Η μουσική δημιουργεί μια θετική διάθεση.  Σύρτε μιαν τραουθκιάν πάνω, άμαν εν είσαστεν καλά, τσαι θα σας περάσει.
  • Προσπαθήστε να τρώτε καλά.  ΄Αμαν την κάμεις αμπέλιν, νιώθεις ωραία, γιατί ικανοποιείς το πιο βασικό ένστικτο, που είναι αυτό της αυτοσυντήρησης.

Αγαπητέ μου Νέαρχε,
Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Δεν διεκδικώ κανένα τίτλο βιβλιοκριτή, ή οικονομολόγου, ούτε άλλου ειδικού, όμως το βιβλίο του Νέαρχου μου άρεσε ιδιαίτερα και μου προκάλεσε ξεχωριστή εντύπωση η ικανότητα του να πραγματεύεται σοβαρά και περίπλοκα ζητήματα με επιστημοσύνη και χιούμορ, με πλήρη γνώση της κυπριακής ψυχοσύνθεσης, με αυτοσαρκασμό, αλλά και δηκτική και ταυτόχρονα κόσμια κριτική διάθεση.

Θεωρώ ότι είναι το καλύτερο από όσα κείμενα του Νέαρχου έχω διαβάσει και αναδεικνύει έναν άνθρωπο παρατηρητικό, λεπτολόγο, διεισδυτικό και ακριβολόγο.

Είναι ένα βιβλίο πυκνογραμμένο, αλλά ταυτόχρονα και πληθωρικό που νομίζω μας εκφράζει και μας εκπροσωπεί τόσο ως Κυπρίους, αλλά ιδιαίτερα ως Λεμεσιανούς.  Είναι ένα βιβλίο επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε.

Τελειώνω με ένα ακόμα απόσπασμα, αυτή την φορά από το κεφάλαιο «The party is over”:

“Εκάμαμεν τα σπίθκια μας, ή μάλλον τες σπιθκιές μας, τες πισίνες μας, εγοράσαμεν τα έπιπλα μας, τα πλυντήρια μας, τα τρεσουάρ μας, τους εκχυμωτές μας, τες δορυφορικές μας, τα αυτοκίνητα μας, τες 50 τσάντες μας (στην Λευκωσία τσέντες) των χιλιάδων ευρώ, τα παπούτσια μας τα δεκαπεντάποντα, εμάθαμεν ούλλες τες μάρκες ρούχων τσαι παπουτσιών του κόσμου, εμπλουτίζοντας έτσι τις εγκυκλοπαιδικές μας γνώσεις (αυτό είναι καλό) επήαμεν τα ταξίθκια μας (η μεσαία τάξη τρία τον χρόνο), εγοράσαμεν το διαμέρισμα μας στην Αθήνα τσαι το εξοχικό μας στο Τρόοδος (οι Λεμεσιανοί) ή στον Πρωταρά (οι Λευκωσιάτες).  Οι Παφίτες και οι Λαρνακείς δεν γοράζουν εξοχικά, για λόγους άγνωστους.

Από δέκα χρονών τσαι πάνω εβαστούσαμεν ούλλοι κινητά των 800 ευρώ, ανακαλύψαμεν τες ΄Αλπεις για σκι (κάποιοι), εκάμναμεν ππάρτι μιαν φοράν τον μήναν στον σπίτιν μας, με τεράστιο κόστος, πηγαίναμε για φαϊ σε κινέζικα και γιαπωνέζικα εστιατόρια οκτώ (8) φορές τον μήνα, μάθαμε τι είναι το sushi (ο μέσος Κύπριος τρώει 35% περισσότερο sushi απ’ ότι ο μέσος Ιάπωνας), θεωρούσαμε ντροπή το να πας κάπου να φας και να πληρώσεις κάτω από 50 ευρώ το άτομο.  Γίναμε όλοι ειδικοί σε θέματα κρασιών, ειδικά όσον αφορά τα ακριβά εισαγόμενα, πολλοί άντρες αναγκάζονταν, λόγω κοινωνικής πίεσης, να καπνίζουν πούρα.  Γενικά, επετάσσαμεν τα ριάλια ίσα πάνω τσαι δεν εφακκούσαμεν πενιάν για τίποτε.

Γενικά, δεν μπορεί να παραπονεθεί κανένας, ας εν’ καλά οι φούσκες που εδημιουργήσαμεν και οι Τράπεζες που μας εδιούσαν δάνεια (τσαι εγώ τραπεζίτης είμαι, λαλείς να φαίω τσαι εγώ;) Επεράσαμεν μια χαρά.  Μια κοινωνία, για 25 με 30 χρόνια μες στην τρελή χαρά και σε πελάγη ευτυχίας.  Μια κοινωνία ανέμελη, χωρίς άγχος για το αύριο, μια κοινωνία σπάταλη, μια κοινωνία υπερχρεωμένη, μια κοινωνία θεοπάλαβη, όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων».


 
epohi