logo blank_gr
slide1 slide2 slide3 slide4 slide5 slide7 slide8 slide9
Εκδηλώσεις
Ανακοινώσεις

Ομιλίες Δημάρχου Λεμεσού, κ. Ανδρέα Χρίστου

Ομιλία Δημάρχου Λεμεσού, κ. Ανδρέα Χρίστου, στο πολιτικό μνημόσυνο του Νεόφυτου Ηλία, την Τετάρτη, 10 Ιουνίου 2009 στις 7.30 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Λεμεσού Λτδ

Συγχαίρω θερμά το Σύνδεσμο Αποδήμων Ανώγυρας για την πρωτοβουλία του να τιμήσει με αυτό τον τρόπο ένα άξιο τέκνο της κοινότητας, τον αγαπητό και αξέχαστο μας Νεόφυτο Ηλία.

Έναν άνθρωπο που παρά τα πολλά και ποικίλα πολιτικά του καθήκοντα και παρά το γεγονός ότι από χρόνια είχε μετακομίσει στη Λεμεσό, ενδιαφερόταν έντονα και ουσιαστικά για τη γενέτειρα του, συμμετείχε στη ζωή της, είχε σταθερή ανάμειξη στη διοργάνωση των εκδηλώσεων της και διετέλεσε για χρόνια πρόεδρος του Συνδέσμου Αποδήμων της Ανώγυρας.

Ο Νεόφυτος Ηλία υπήρξε ένας από τους ιστορικούς ηγέτες της Αριστεράς στην επαρχία μας και από τους στυλοβάτες του Αγροτικού Κινήματος παγκύπρια.

Εργατικός όσο λίγοι, ανήσυχος και δραστήριος, πειστικός στο λόγο, συνεπής, οραματιστής και ιδεολόγος, αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην αγροτιά, στο λαϊκό κίνημα και την Αριστερά.

Είχε προσωπική και άμεση ανάμιξη στη δημιουργία και την ανάπτυξη του αγροτικού κινήματος της πατρίδας μας, στις κινητοποιήσεις και την οργάνωση των αγροτών, στις νίκες και τις υποχωρήσεις του δύσκολου τους αγώνα, έζησε τις προσωπικές και συμμετείχε στις μεγάλες συλλογικές θυσίες των πρωτοπόρων αγωνιστών.

Το δικό του μανιφέστο, η κατάθεση του, είναι νομίζω το βιβλίο του «Το αγροτικό κίνημα της Κύπρου» που εξέδωσε το 2002 και στο οποίο μέσα από τα προσωπικά βιώματα και τις αναμνήσεις αναδιπλώνονται οι αγώνες του λαού μας για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του, για τη χειραφέτηση και την κοινωνική του προκοπή.

Μέσα από την αβίαστη γραφή του Νεόφυτου Ηλία ξετυλίγεται όλη η γέννηση, η ανάπτυξη και η μεγάλη πορεία του λαϊκού κινήματος, αλλά ιδιαίτερα του κινήματος των πιο καταφρονεμένων, των αγροτών.

Ο αξέχαστος Νεόφυτος υπήρξε στέλεχος μιας παράταξης που αναπτύχθηκε και μεγαλούργησε πατώντας στερεά στη γη και τους ανθρώπους της, που επέδειξε πείσμα, συνέπεια, αξιοπρέπεια, ανιδιοτέλεια και ακατάβλητο θάρρος μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες.

Η περιγραφή την οποία δίνει στο βιβλίο του για τις συνθήκες διαβίωσης στην ύπαιθρο είναι συγκλονιστική (σελ. 15).

Είμαι μέσα σε αυτές τις συνθήκες που γεννήθηκε το 1926 και μεγάλωσε ο Νεόφυτος στην Ανώγυρα.  Τα παιδικά χρόνια, οι συνθήκες ανείπωτης διαβίωσης και φτώχειας, η δίψα του για μάθηση που συγκρουόταν με τη σκληρή πραγματικότητα, ο ρόλος των πρώτων φωτισμένων δασκάλων, αλλά και των πρωτοπόρων κομμουνιστών, οδήγησαν στο δικό του προσωπικό αυτοκαθορισμό και προσανατολισμό και τελικά τη στράτευση και την ολοκληρωτική απόδοση του στον οργανωμένο αγώνα, στην επαγγελματική πολιτική και συνδικαλιστική δράση.

Από ηλικίας 15 χρόνων συμμετέχει ενεργά στον τοπικό σύλλογο του χωριού του και σχεδόν ταυτόχρονα γίνεται μέλος του ΑΚΕΛ.

Όπως παρατηρεί ο Νεόφυτος Ηλία, «οι αγρότες διψούσαν για καλύτερες συνθήκες ζωής, αγώνα και δικαίωση.  Τη δίψα τους όμως εκμεταλλεύονταν οι διάφοροι «πολιτευτές» της εποχής για να υποκλέπτουν τη ψήφο τους στις βουλευτικές εκλογές, χωρίς να κάμνουν απολύτως τίποτε για βελτίωση της μίζερης ζωής τους».

Το ρόλο της χειραφέτησης των αγροτών ανέλαβαν οι πρώτοι κομμουνιστές, η εμφάνιση των οποίων όπως αναφέρεται στο βιβλίο ήταν ως μια αχτίδα φωτός στο σκοτάδι.

Αυτοί έριξαν και καλλιέργησαν την ιδέα της μόρφωσης και της οργάνωσης, αυτοί πρωτοστάτησαν στην ίδρυση των μορφωτικών συλλόγων, αυτοί τέλος ίδρυσαν το ΑΚΕΛ που ήταν ένας λαμπρός ήλιος που «φώτισε και ζέστανε τις καρδιές των Κυπρίων εργαζομένων», όπως χαρακτηριστικά λέγει ο Νεόφυτος Ηλία.

Μέσα στα δύσκολα χρόνια του πολέμου, αλλά και της αθλιότητας που επικρατούσε στην ύπαιθρο οι Μορφωτικοί Σύλλογοι αποτέλεσαν ένα παγκύπριο παλλαϊκό κίνημα και έδωσαν τη βάση για την οργάνωση και κινητοποίηση των αγροτών, αλλά και των εργατών και των μεσαίων της πόλης.

Με το αγροτικό ζήτημα ασχολούνται προσωπικά ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ Πλουτής Σέρβας και γνωστά στελέχη του Κόμματος με διαλέξεις και μπροσούρες για το ξύπνημα των αγροτών, αλλά και για την ενότητα στη δράση τους.  Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το τελευταίο, αν ληφθεί υπόψη ότι ως αντιστάθμισμα της ίδρυσης και της  ανόδου του Κινήματος των Μορφωτικών Συλλόγων το 1942 ιδρύθηκε η Παναγροτική ΄Ενωση Κύπρου (ΠΕΚ).

 ‘Ακρως ενδιαφέροντα τα σχόλια και οι κρίσεις του αγαπητού Νεόφυτου για τις επιπτώσεις από την πολύχρονη διάσπαση του αγροτικού κινήματος, για τις δυνατότητες που υπήρχαν να εμφανιστεί κα να δράσει ενωμένο, για τα λάθη, τις πολιτικές σκοπιμότητες, αλλά και για τις επιλογές που έγιναν τότε υπό το φως συγκεκριμένων συνθηκών τοπικά και διεθνώς.

Σημαντικός σταθμός στη ζωή του ήταν η εθελοντική του κατάταξη – όπως και εκατοντάδων Ακελιστών – στις Συμμαχικές ΄Ενοπλες Δυνάμεις μετά την απόφαση της 16ης Ιουνίου 1943.  Ο Νεόφυτος ήταν τότε σε ηλικία μόλις 17 χρόνων.

Υπηρέτησε στη Μέση Ανατολή και την Ιταλία και το 1946 φυλακίστηκε με άλλους 600 Κύπριους συστρατιώτες του στις φυλακές Αλμάρα της Αιγύπτου στη διάρκεια του μεγάλου αγώνα για την αποστράτευση, όταν αρνήθηκαν να χρησιμοποιηθούν από τους Βρετανούς ενάντια στο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα των Αραβικών λαών.

Εκείνη η περίοδος για τον τόπο μας, αλλά και για ολόκληρη την ανθρωπότητα ήταν η γεννήτρα των μεγάλων κοινωνικών ανατροπών, ήταν η μεγάλη κίνηση προς τα μπρος για δεκάδες λαούς, όπως και για το δικό μας.

Τον Οκτώβρη του 1946 η ίδρυση της ΕΑΚ (΄Ενωση Αγροτών Κύπρου) κατέστη αναπόφευκτη.  Αγκαλιάζει γρήγορα ολόκληρη την ύπαιθρο στη βάση της ύπαρξης 180 αγροτικών – μορφωτικών συλλόγων, του ευνοϊκού μεταπολεμικού πολιτικού κλίματος, της επανόδου στα χωριά τους εκατοντάδων αποστράτων του Β’ παγκοσμίου πολέμου, της θυελλώδους ανάπτυξης του ΑΚΕΛ και του συνδικαλιστικού κινήματος.

Η συμμετοχή του Νεόφυτου στη μεταπολεμική αυτή κοσμογονία διαμόρφωσε ολοκληρωτικά και τελεσίδικα το χαρακτήρα και το ιδεολογικό του στίγμα.

Επόμενος σημαντικός σταθμός στη ζωή του αποτέλεσε η πρόταση του Κόμματος να εγκαταλείψει το χωριό του και να έλθει στην πόλη για να αναλάβει πλέον επαγγελματικά να εργαστεί στο Αγροτικό Κίνημα.  ΄Ηταν το 1951, σε μια περίοδο έντονων πολιτικών εξελίξεων.

Αυτή η περίοδος από το 1941 μέχρι το 1960 παραμένει έντονα χαραγμένη στη μνήμη του Νεόφυτου και στο βιβλίο του της αφιερώνει ξεχωριστό μέρος.

Οι συγκινήσεις, οι χαρές, οι δυσκολίες, οι κίνδυνοι, οι κατατρεγμοί ήταν σταθερά εναλλασσόμενοι.

Η προσπάθεια συκοφάντησης και τρομοκράτησης της Αριστεράς και των ανθρώπων της, είναι έντονα αποτυπωμένη στις διηγήσεις του. 

Ο Νεόφυτος Ηλία συμμετείχε προσωπικά και αποτέλεσε μέλος της καθοδήγησης στους σκληρούς και πρωτόγνωρους αγώνες των αγροτών εκείνης της περιόδου με μαζικές κινητοποιήσεις, διαδηλώσεις, αποκλεισμούς δρόμων.  Μέλη και στελέχη εκείνου του κινήματος φυλακίστηκαν, διώχτηκαν από τους ΄Αγγλους αποικιστές, προπηλακίστηκαν, κακοποιήθηκαν και ακόμα δολοφονήθηκαν από  ακραίους αντικομμουνιστές.

Χωρίς καμιά διάθεση ανάξεσης πληγών, αλλά για φρονηματισμό, αναφέρω το συμβάν που περιγράφεται στη σελ. 45 του βιβλίου.

Καταγράφω μόνο μερικές χαρακτηριστικές κινητοποιήσεις και βασικά αιτήματα στα οποία ο Νεόφυτος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο:

  • Το αίτημα για παραχώρηση της γης που κατακρατείτο για στρατιωτικούς σκοπούς, στους ακτήμονες γεωργούς.
  • Ο αγώνας ενάντια στην απαλλοτρίωση δεκάδων χιλιάδων σκαλών για στρατιωτικές εγκαταστάσεις.  Οι κινητοποιήσεις είχαν παγκύπριο χαρακτήρα, αλλά με επίκεντρο την πόλη μας και τα χωριά Ακρωτήρι, Επισκοπή, Κισσούσα, Παραμάλι, Ανώγυρα.  Αφορούσαν 87 χιλιάδες σκάλες και έγιναν τα χρόνια 53 – 55.
  • Η εξέγερση των αγροτών της Πάφου – ο αγώνας για τη γη όπως ονομάστηκε έκτοτε – για την κατάργηση των Τσιφλικιών και την παραχώρηση της γης τους, όπως και αυτής των μοναστηριών, στους αγρότες στην Πάφο.  Στη συγκεκριμένη επαρχία μόνο το 32% της γης ανήκε σε γεωργούς. 

 

΄Ηταν επιτυχής η προσπάθεια, χιλιάδες σκάλες αποδόθηκαν στους καλλιεργητές.

  • Τα αγροτικά χρέη / καταπολέμηση της τοκογλυφίας.
  • Ο νόμος για ανακούφιση των οφειλετών.
  • Ο αγώνας για το νερό, για τη δημιουργία υδατικών έργων.
  • Τα αμπελουργικά συλλαλητήρια του 46, του 51, 52, 53, 55 (8 χιλιάδες αμπελουργοί, Ε/Κ και Τ/Κ  Αριστεροί / Δεξιοί).
  • Η ίδρυση του ΣΟΔΑΠ, του Σχεδίου Αμπελουργικών Προϊόντων, η παραχώρηση τιμής ασφάλειας και επιχορήγησης των σταφυλιών, οι στρεμματικές επιχορηγήσεις.
  • Οι κινητοποιήσεις των χαρουποπαραγωγών, των σιτοκαλλιεργητών, των εσπεριδοπαραγωγών, των καπνοπαραγωγών, των κτηνοτρόφων, των ψαράδων, των φρουτοπαραγωγών και άλλων ομάδων αγροτών.

Πολύ σημαντικός ήταν ο ρόλος και η συνεισφορά του Ν. Ηλία στα χρόνια του 1955 – 1959 όταν οι ΄Αγγλοι είχαν κηρύξει τη λεγόμενη έκτακτη κατάσταση και είχαν θέσει το Δεκέμβριο του 1955 το ΑΚΕΛ και τις λαϊκές οργανώσεις εκτός νόμου, συλλαμβάνοντας και φυλακίζοντας 130 στελέχη του.

Ο Ν. Ηλία ειδοποιημένος από τον α. Λοϊζο Καραϊσκο απέφυγε τη σύλληψη και μαζί με τους Κοσμά Χριστοφίδη, Στέλιο Μανδιρώτη και Πανίκο Αρσιώτη συγκρότησαν την πρώτη παράνομη Επ. Γραμματεία του ΑΚΕΛ Λεμεσού.   Στη συνέχεια επικεφαλής τέθηκε ο Π. Γεωργίου, ο οποίος κατάφερε στο μεταξύ να αποδράσει από τα κρατητήρια.

Οι ΄Αγγλοι είχαν επικηρύξει το Νεόφυτο βάζοντας το όνομα και τη φωτογραφία του στον κατάλογο των καταζητούμενων προσώπων, αλλά κατάφερε με τη βοήθεια φίλων και συναγωνιστών του να διαφεύγει, συνεχίζοντας την προσφορά του.

Δεν είναι ευρέως γνωστό, αλλά η ονομασία «Χαραυγή» της εφημερίδας της Αριστεράς, η εφημερίδα που αντικατέστησε το «Δημοκράτη» το 1956 οφείλεται στο Νεόφυτο Ηλία, ο οποίος το πρότεινε κατ’ αντιστοιχία με την «Αυγή» που τότε – και σήμερα – εκδιδόταν στην Ελλάδα.

Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας του ο Νεόφυτος αφιέρωσε στο Συνεργατισμό και το Συνεργατικό κίνημα του τόπου μας, αυτό το καύχημα και τη μοναδική κατάκτηση του λαού μας.  ΄Ηταν ένας από αυτούς που θεμελίωσαν και ανέπτυξαν την ιδέα στον τόπο μας και έδωσαν πολλά για την προκοπή της.

Υπήρξε Πρόεδρος και Επίτροπος σε βασικούς συνεργατικούς οργανισμούς, όπως η ΄Ενωση Συνεργατικών Εταιρειών Λεμεσού (ΕΣΕΛ), το Συνεργατικό Ταμιευτήριο Λεμεσού και η Συνεργατική ΄Ενωση Διάθεσης Γεωργικών Προϊόντων (ΣΕΔΙΓΕΠ).

Διετέλεσε ακόμα μέλος στο Συμβούλιο Αμπελουργικών Προϊόντων, στο Συμβούλιο Εξαγωγής Κυπριακών Επιτραπέζιων Σταφυλιών και στην Αρχή Αναδασμού.

Υπήρξε Επαρχιακός Γραμματέας της ΕΑΚ – μετέπειτα ΕΚΑ από την ίδρυση της και για 40 ολόκληρα χρόνια.  ΄Ηταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ από το 1957 ως το 1993.

Ολοκλήρωση της πολιτικής του δράσης, δημόσια αναγνώριση αν θέλετε της μεγάλης του προσφοράς ήταν η ανάδειξη του ως μέλος της Βουλής της Αντιπροσώπων, αξίωμα το οποίο ανέλαβε μετά το θάνατο του α. Εζεκία Παπαϊωάννου ως πρώτος επιλαχών στο ψηφοδέλτιο του ΑΚΕΛ – Αριστερά.  Στα τρία χρόνια που υπηρέτησε στη Βουλή ο Νεόφυτος, υπήρξε η αυθεντική φωνή των αγροτών, ο αεικίνητος βουλευτής που συμπαραστάθηκε και έδωσε λύσεις σε δεκάδες ατομικά και ομαδικά αιτήματα.

Είχε ο Νεόφυτος την τύχη να συνεργαστεί και να μαθητεύσει κοντά σε ηγετικές μορφές του λαϊκού κινήματος, όπως ο Ιάκωβος Νικολάου, ο Χαμπής Μιχαηλίδης, Κώστας Παρτασίδης, Ισίδωρος Μαρκουλλής, Αχιλλέας Αχιλλέως.  Ακόμα πολλά οφείλει όπως ο ίδιος λέγει στους εν ζωή συνεργάτες του στο Κόμμα και την ΕΚΑ, στο Χρίστο Κουρτελλάρη, Κυριάκο Χρίστου, Χριστόφορο Σουτζή,  Αγαθάγγελο Εμμανουήλ, Γιάννο Αναστάση και άλλους.

΄Αφησα ως τελευταία, αλλά όχι έσχατη την αναφορά μου στην οικογένεια του Νεόφυτου, τη σύζυγο Μαρούλα και τα παιδιά του Ηλία και Γιώτα.

Η δυνατότητα του ως λαϊκού αγωνιστή και επαγγελματικού στελέχους να αφιερώνει τόσο χρόνο και τόσες δυνάμεις στα καθήκοντα του ήταν απόρροια της μεγάλης κατανόησης, της στήριξης και του κατάλληλου οικογενειακού κλίματος που διαμόρφωνε η άξια σύζυγος του Μαρούλα, προς την οποία απευθύνουμε δίκαιο έπαινο και ένα μεγάλο ευχαριστώ.

Αν δεν ήταν η Μαρούλα, ο άνθρωπος με τον υπομονετικό και πράο χαρακτήρα δεν θα μπορούσε ο Νεόφυτος να προσφέρει αυτό που πρόσφερε.  Αν οι ΄Ακης και Γιώτα δεν έδειχναν κατανόηση για τις ατέλειωτες ώρες σχεδόν παντελούς απουσίας του πατέρα τους από το σπίτι, δεν θα μπορούσε ο Νεόφυτος απερίσπαστος να αποδοθεί στα καθήκοντα του.

Αποτίουμε φόρο τιμής και αναγνώρισης στον αξέχαστο συγχωριανό, συμπολίτη και συναγωνιστή μας και αγκαλιάζουμε με ξεχωριστή αγάπη ολόκληρη την οικογένεια του.

Δεν ξεχνούμε ότι οι αγώνες του, όπως και όλων των πρωτοπόρων αγωνιστών του τόπου, όλων των παρατάξεων, μας προσέφεραν τις κοινωνικές κατακτήσεις, τα δικαιώματα, το βιοτικό επίπεδο, το κράτος που έχουμε σήμερα.

Γι’ αυτό η εκτίμηση μας θα είναι μεγάλη και παντοτινή.

 
 
 
 

 

 
epohi