Το Ιερό του Απόλλωνα Υλάτη είναι γνωστό στις ιστορικές πηγές που αναφέρονται στην Κύπρο σαν ένα από τα σημαντικότερα Ιερά της νήσου. Ο Στράβων αναφέρει μάλιστα ένα ακρωτήρι μετά το Κούριον στα δυτικά από το οποίο έριχναν αυτούς οι οποίοι άγγιζαν τον Ιερό βωμό του Απόλλωνα. Πλήθος επιγραφικών μαρτυριών που αποκαλύφθηκαν στον ίδιο τον χώρο και την πόλη επιβεβαίωσαν τις ιστορικές πηγές.

Η αρχαιολογική έρευνα αποκάλυψε κυρίως ένα Ρωμαϊκό Ιερό και υπέδειξε ότι υπήρχαν στην περιοχή αρχαιότερα οικοδομηματα τα οποία ενσωματώθηκαν σε Ρωμαϊκά οικοδομήματα ή καταστράφηκαν κατά την ίδια περίοδο της εκτεταμένης ανοικοδόμησης του Ιερού, στα νότια των ορίων του Ρωμαϊκού τεμένους.

Οι Ρωμαίοι αναζωγονήσαν ουσιαστικά μία λατρεία ακμάζουσα στην περιοχή ήδη από τους Αρχαϊκούς χρόνους και ίσως ακόμα παλαιότερα στην Εποχή του Χαλκού, όπως υποδεικνύεται από μερικά όστρακα της ερυθρής στιλβωτής κεραμεικής της Πρώϊμης Εποχής του Χαλκού που βρέθηκαν σε επαφή με τον Κυκλικό βωμό αλλά και από τους σχετικούς θρύλους για τους ήρωες και ίδρυτες της.

Μία λατρεία η οποία τεκμαίρεται αρχιτεκτονικά μόνο κατά τον 7ο ή 8ο αιώνα και η οποία σαφώς δεν αποτελεί τμήμα ενός οικισμού σε καμία περίοδο.

Η αυτονομία αυτή του Ιερού από τον οικισμό δεν μπορεί παρά να συσχετισθεί με το αντίστοιχο Ιερό του Απόλλωνος Μαλεάτα της Επιδαύρου το σημαντικότερο και αρχαιότερο ιερό του Απόλλωνα στην Αργολίδα. Είναι ενδεικτική της λατρευτικής αυτής συνάφειας η ανεύρεση των γνωστών ιερών οκλαζόντων παίδων (Temple boys) στην πλαγιά της Αγίας ΄Αννας. Στην βάση ενός εξ αυτών σώζεται η αρχαιότερη επιγραφή στην οποία συναντάται το όνομα του Θεού Απόλλωνα (5ος/4ος π.Χ. αιώνα).

Η επωνυμία Υλάτης στον Απόλλωνα καταγράφεται από τους Ελληνιστικούς χρόνους και εξής και βεβαίως έρχεται να περιγράψει την επικρατούσα φύση της μέχρι τότε λατρείας του Απόλλωνα η οποία συνδυάζει τα πρωτογενή ανατολίζοντα χαρακτηριστικά της προέλευσης της αλλά και την μετέπειτα δυτική κατάληξη της στην Θεολογία του Ελληνικού Δωδεκαθέου κυρίως ως Θεραπευτής Θεός