ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ

ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ- ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑ

Το 1191 ξεκινά για το νησί μία νέα πορεία με διαδοχικούς κατακτητές ή πειρατές. Πρώτος ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος ο ΄Αγγλος Σταυροφόρος καταλαμβάνει το νησί και ένα χρόνο μετά το πωλεί στον Φράγκο Βασιλέα της Ιερουσαλήμ Γουϊδο Λουιζινιανό.

΄Εκτοτε για τέσσερεις περίπου αιώνες το νησί διοικείται από Δυτικοευρωπαίους, τους Φράγκους, μέχρι το 1489   και τους  Βενετούς μέχρι το 1570 οι οποίοι εγκαταστάθηκαν αρχικά σαν κατακτητές πολύ σύντομα όμως πολλοί από αυτούς αφομοιώθηκαν με τον ντόπιο πληθυσμό και σιγά - σιγά απεκόπησαν από τα κέντρα της εθνικής τους καταγωγής και ταυτίστηκαν με την μοίρα του ελληνισμού της Κύπρου.

Χαρακτηριστικοί Εκπρόσωποι της δυτικής τέχνης που αναπτύσσεται στην Κύπρο αυτή την περίοδο είναι κυρίως τα αρχιτεκτονικά μνημεία (κάστρα, εκκλησίες, μοναστήρια) με τα αντίστοιχα διακοσμητικά στοιχεία όπως για παράδειγμα τα γλυπτά εκμαγεία που διακοσμούσαν το τοξωτό υπέρθυρο της κεντρικής δυτικής εισόδου του Καθεδρικού Ναού της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία του 14ου αιώνα που εκτίθενται στην μεγάλη δυτική υπόγεια αίθουσα. Στον Βόρειο τοίχο της αίθουσας αυτής υπάρχει έκθεση φωτογραφίας με μνημεία των δύο περιόδων. Στο κέντρο έχει επίσης τοποθετηθεί μία προθήκη μέσα στην οποία τοποθετήθηκαν ευρήματα από τον Μεσαιωνικό θησαυρό που βρέθηκε στην Οδό Πινδάρου και Ανδροκλέους στη Λευκωσία και χρονολογούνται στις αρχές του 13ου μέχρι και τα μέσα του 14ου αιώνα μ.Χ.

Στο υπόγειο ανατολικά και το ισόγειο εκτίθεται μία σημαντική συλλογή επιτυμβίων καλυπτηρίων λίθων (ταφόπλακες) κυρίως του 13ου και 14ου αιώνα με εγχάρακτη ή ανάγλυφη διακόσμηση , ενεπίγραφες ή μη μέσα από τις οποίες αναγινώσκεται η παρουσία των φράγκων ευγενών στην Κύπρο. Η συλλογή αυτή προέρχεται από τον περίγυρο εκκλησιών της Λευκωσίας (οι περισσότερες από τον ναό S. Augustin –του τάγματος των Αυγουστινιανών που μετατράπηκε αργότερα στο γνωστό Ομεριέ Τζαμί, και κάποιες από τη Λεμεσό  (από τη μονή των Φραγκισκανών που βρισκόταν στην θέση του σημερινού μητροπολιτικού ναού της Παναγίας Παντανάσσης).

Ενδεικτικά στον διάδρομο του ισογείου έχουν εκτεθεί αντίγραφα των οικοσήμων ευγενών οικογενειών των οποίων η παρουσία τεκμαίρεται κυρίως μέσα από τις ταφόπλακες.

Εξαιρετικής σημασίας είναι η συλλογή της Μεσαιωνικής Κεραμικής στα κελιά του πρώτου ορόφου. Με επιδράσεις από την ΄Απω Ανατολή εισάγεται και στην Κύπρο η τεχνική της Εφυαλωμένης κεραμικής η τεχνική της οποίας επιτρέπει την πολυχρωμία στην διακόσμηση των κεραμικών.

Στην Κύπρο έχουν ήδη εντοπιστεί δύο σημαντικά εργαστήρια κατασκευής εφυαλωμένης κεραμικής στην Πάφο και την Λάπηθο που λειτουργούν από τον 12ο μέχρι περίπου και τον 16ο/17ο αιώνα και μικρότερα εργαστήρια στην ΄Εγκωμη της Αμμοχώστου.

 Παράγονται αρχικά τον 12ο και 13ο αιώνα αγγεία με γραπτή διακόσμηση δια του αλειφώματος, και αργότερα στον 13ο, 14ο,15ο και 16ο αιώνα γραπτή εφυαλωμένη μονόχρωμη ή πολύχρωμη κεραμεική, απλή ή με εγχάρακτα και ανάγλυφα διακοσμητικά μοτίβα.

Η πλούσια διακόσμηση και το θεματολόγιο τους τα έχουν καταστήσει σημαντικό τμήμα της Μεσαιωνικής τέχνης της Κύπρου. Χρησιμοποιούνται ως διακοσμητικά ή τελετουργικά αγγεία σε σημαντικές εκδηλώσεις της καθημερινής και θρησκευτικής ζωής. Οι ταφές της Μεσαιωνικής περιόδου συνοδεύονται σχεδόν πάντα από μία τέτοια εφυαλωμένη κούπα στην οποία τοποθετείτο το σιτάρι απαραίτητο για την τέλεση της ακολουθίας του ενταφιασμού.

Μαζί με τα εφυαλώμενα αγγεία εκτίθενται σε ένα από τα κελιά δείγματα χρηστικής κεραμεικής από την επεξεργασία της ζαχάρεως (αγγεία διήθησης) ένα προϊόν το οποίο φαίνεται να αποτελεί το βασικότερο προϊόν εμπορίου της Μεσαιωνικής Κύπρου και ιδιαίτερα της περιοχής της σημερινής Επαρχίας Λεμεσού.

Στο Κολόσσι και την Επισκοπή της Λεμεσού όπου έχουν εντοπιστεί τα εργαστήρια επεξεργασίας ζαχάρεως υπήρχαν οι σημαντικότερες φυτείες ζαχάροκαλάμου οι οποίες σύμφωνα με τους περιηγητές παρήγαγαν ποσότητες τέτοιες που αρκούσαν για όλο τον μέχρι τότε γνωστό κόσμο.Αντίστοιχο εργαστήρι υπήρχε και στην Μεσαιωνική έπαυλη στα Κούκλια.

Τέλος η εποχή αυτή εκπροσωπείται στο Μεσαιωνικό Μουσείο με ανάλογης ποιότητας έργα μικροτεχνίας: υαλουργία, μικρογλυπτική, μεταλλοτεχνία: αγγεία, εργαλεία, ιερά σκεύη και κοσμηματοτεχνία, αντικείμενα λατρευτικής ή καθημερινής χρήσης που αντικατοπτρίζουν τις συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα της εποχής.

Στο κέντρο του διαδρόμου στον α όροφο σε μία προθήκη με νομίσματα που βρέθηκαν στην Κύπρο εικονογραφείται η διαδοχή των πολιτικών αρχόντων της νήσου από τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες Αναστάσιο μέχρι και τους  Κομνηνούς, Φράγκους και Ενετούς ηγεμόνες και τους τελευταίους Οθωμανούς Σουλτάνους.

Back